Strona główna    Vademecum instalacji sanitarnych
MENU  

  Rury ze stali nierdzewnej

 

Jesteś: Wiadomości ogólne >Rury i łączniki >Rury ze stali nierdzewnej

 

Co to jest stal nierdzewna

Rury ze stali nierdzewnej w instalacjach

Łączniki ze stali nierdzewnej

    

  

 

Wiadomości ogólne
Jednostki miar
Właściwości materiałów
Rury i łączniki
Rodzaje połączeń
Historia instalacji sanitarnych
Instalacje wodociągowe
Wiadomości wstępne
Rodzaje instalacji
Uzbrojenie instalacji

 

 

CO TO JEST STAL NIERDZEWNA?

            Pod pojęciem stal nierdzewna rozumie się stal o zwiększonej zawartości chromu. Zwykle za stal nierdzewną uważa się już stal o zawartości chromu powyżej 10,5 %, w praktyce wartość ta jest znacznie większa i wynosi 12-25%.

            Stale nierdzewne można dzielić ze względu na skład chemiczny na:

            - chromowe

            - chromowo-niklowe

            - chromowo-niklowe z dodatkiem innych pierwiastków stopowych (np. molibden, tytan)

            Ze względu na właściwości i strukturę krystaliczną stale nierdzewne dzieli się na:

            - ferrytyczne

            - martenzytyczne

            - austenityczne

            - ferrytyczno-austenityczne zwane też typu DUPLEX.

            W Polsce stale odporne na korozję zwykło się dzielić na dwie grupy:

            - nierdzewne (należą do nich stale ferrytyczne i martenzytyczne stale chromowe)

            - kwasoodporne (stale austenityczne chromowo-niklowe)

            Obecnie obowiązująca już w naszym kraju norma PN-EN 10088 oba ww. rodzaje stali nazywa nierdzewnymi. 

 

Oznaczenia stali nierdzewnych

            Na rynku spotykane są trzy różne oznaczenia gatunków stali nierdzewnych używane  przez: Polską Normę, EN i AISI (Association of Iron and Steel Engineers).

Tabela 1 Oznaczenia i zastosowanie wybranych gatunków stali nierdzewnych

Nazwa stali

Oznaczenie stali

Przykładowe zastosowanie

EN

Skład materiałowy

PN

AISI

Chromowo-niklowa

1.4301

X5CrNi 18 10

OH18N9

304

Kanały i wpusty kanalizacyjne, instalacje kanalizacyjne, płytowe wymienniki ciepła, płaszcz zewnętrzny kominów izolowanych, obudowy pomp, instalacje c.o.zaprasowywane, przybory sanitarne

Chromowo-niklowa spawalna

1.4306

X2CrNi 19 11

OOH18N10

304 L

Kołnierze spawane, armatura spawana

Chromowo-niklowo-molibdenowa

1.4401

X5CrNiMo 17 12 2

OH17N12M2T

316

Instalacje wody pitnej, deszczowej, destylowanej, instalacje ppoż., armatura, instalacje gazowe zaprasowywane

1.4436

X5CrNiMo 17 13 3

OH17N12M2T

316

Rury i kształtki gwintowane

 

Chromo-niklowo-molibdenowa spawalna

1.4404

X2CrNiMo 18 14 3

OOH17N14M2

316 L

Elementy wewnętrzne kominów pracujących w temp. do 450°C, sieci cieplne, wymienniki ciepła

Chromowo-niklowo-tytanowa

1.4541

X6CrNiTi 18 10

OH18N10T

321

Rury i kształtki gwintowane w instalacjach o wysokich wymaganiach na korozję

1.4571

X6CrNiMoTi 17 12 2

H17N13M2T

316 Tl

Podziemne zbiorniki, separatory tłuszczu, kominy

 

 

żaroodporna

1.4828

X15CrNiSi 20 12

H2C2N12S2

309

Kominy wysokotemperaturowe o temp. pracy do 1000°C

 

Właściwości stali nierdzewnych

 

            Duża, ponad 12% zawartość chromu w stali nadaje jej właściwości pasywacyjne. Powierzchnia stali pokrywa się cienką (zaledwie kilka mikronów) warstewką tlenków chromu nie dopuszczając do dalszej korozji. Warstwa ta jest niewidoczna i nie zmienia zabarwienia stali, dzięki czemu stale nierdzewne mają zawsze piękny srebrzysty kolor. Stale wysokochromowe są odporne na korozję atmosferyczną i wodną, środowisko utleniające kwasu azotowego, substancje ropopochodne. Korodują natomiast w środowisku kwasu solnego i siarkowego, są też mniej trwałe w obecności chlorków.

Stal nierdzewną kwasoodporną uzyskuje się dodając do stopu nikiel, zwykle stosuje się stosunek 18/8 czyli 18% chromu i 8% niklu.  Stal chromowo-niklowa jest wybitnie odporna na korozję, jej trwałość zależy jednak w dużej mierze od czystości powierzchni i zawartości w wodzie lub powietrzu związków chloru. Chlor, a także działanie silnych utleniaczy (Fe3+, Cu2+, MnO2) sprzyja korozji wżerowej stali nierdzewnych. Ochronę przed tymi związkami zapewnia dodanie do stali molibdenu lub tytanu.

 Odporność na korozją nadaje też stali zawartość węgla, jednak węgiel powoduje wzrost kruchości stali, stąd w stalach nierdzewnych zawartość tego pierwiastka nie przekracza z reguły 0,15%. Węgiel powoduje ponadto problemy przy spawaniu stali nierdzewnej, do spawanie stosuje się stale o zmniejszonej zawartości węgla (poniżej 0,03%). Mają one inne oznakowanie (np. w systemie AISI dodatkowa litera „L”).

            Ogólnie stale nierdzewne charakteryzuje:

            - wysoka wytrzymałość mechaniczna

            - mała chropowatość powierzchni

            - higieniczność

            - zachowanie właściwości w bardzo szerokim spektrum temperatur nawet od -200°C (tzw. kriogeniczność) do 1000°C (stale żaroodporne)

            - wysoka estetyka

            - możliwość recyklingu

 

Rury ze stali nierdzewnej w instalacjach sanitarnych

Ze stali nierdzewnej wykonywane mogą być wszystkie typy instalacji sanitarnych. O wyborze decyduje głównie cena, dlatego największe zainteresowanie znajduje w obiektach nietypowych o specyficznych warunkach pracy (statki pasażerskie, laboratoria, instalacje basenowe, etc), jak też w budynkach klasy A (hotele, banki, budynki biurowe, itd.).

            W instalacjach wodociągowych stosowane są rury nierdzewne cienkościenne w zakresie średnic od 15-108 mm. Najpopularniejszym połączeniem jest złącze zaprasowywane z uszczelką. Materiałem na rury i złączki jest stal 1.4401 chromowo-niklowo-molibdenowa, co zapewnia pełną odporność na chlorowaną wodę. Nowością rynkową jest rura nierdzewna elastyczna   Edelflex Mapress wykonana ze stali 1.4571 w osłonie z polietylenu PE-HD. Rura edelflex dostępna jest o średnicy 15x1,6 mm (wewnętrzna 12 mm) i przeznaczona głównie dla instalacji w systemie rodzielaczowym.

             W instalacjach gazu rury ze stali nierdzewnej powinny posiadać żółte oznakowanie. Stosowane są na ogół te same materiały co w instalacjach wodociągowych (stal 1.4401) w zakresie średnic 15-108 mm. W połączeniach zaciskowych używane są uszczelki typu NBR w kolorze żółtobrązowym.

            Instalacje c.o. mogą korzystać ze stali nierdzewnej chromowo-niklowej typu 1.4301 bez dodatku molibdenu. Jakość wody instalacyjnej jest w tym wypadku bardzo wysoka, nie ma niebezpieczeństwa chlorków, przy wodzie zmiękczonej nie występuje też ryzyko korozji podosadowej.  Rury nierdzewne mogą pracować w bardzo szerokim zakresie temperatur, przy zastosowaniu uszczelek FPM z kauczuku fluorowego zakres ten wynosi od -20 do +200°C,   nadają się więc doskonale do instalacji pary niskoprężnej czy systemów solarnych. Maksymalne ciśnienie robocze zależy od średnicy rury i waha się od 40 bar (średnice 15-22mm) do 10 bar (średnice 76-108mm)

            Rury i łączniki gwintowane wykonywane są ze stali nierdzewnych spawalnych gatunku   1.4571 lub 1.4541. Zakres średnic rur i łączników jest nawet większy niż dla rur ocynkowanych i wynosi od 6-100mm. Zastosowanie – głównie przemysł celulozowy, włókienniczy, spożywczy, farmaceutyczny oraz wszędzie tam, gdzie występują wysokie wymagania na korozję. Z ww. gatunków stali produkowane są też rury i kształtki do spawania o średnicy od 6-1000mm.  

Łączniki ze stali nierdzewnej

Tabela 2 Łączniki ze stali nierdzewnej zaprasowywane

 

 
 

 
 

 
 

 
 

Półśrubunek

 

 
 

 
 

 
 

 
 

 

 

Zasady montażu instalacji
Projektowanie
Instalacje kanalizacyjne
Wiadomości wstępne
Rodzaje instalacji
Instalacje sanitarne
Instalacje deszczowe
Drenaż rozsączający i inne metody oczyszczania ścieków
Drenaż opaskowy
Uzbrojenie instalacji
Zasady montażu instalacji
Projektowanie instalacji
Instalacje centralnego ogrzewania
Wiadomości wstępne
Rodzaje instalacji c.o.
Uzbrojenie instalacji
Grzejniki
Kotły
Kolektory słoneczne
Zasady montażu instalacji
Projektowanie instalacji
Paliwa
Instalacje gazowe
Wiadomości wstępne
Instalacje gazu ziemnego
Instalacje gazu płynnego
Uzbrojenie instalacji
Zasady montażu
Projektowanie
Instalacje wentylacyjne
Wiadomości wstępne
Podział instalacji
Instalacje wentylacyjne
Klimatyzacja
Uzbrojenie instalacji
Zasady montażu
Projektowanie